Yazar : istetatil
Güneydoğu Anadolu, insanlık tarihinin en eski izlerini taşıyan topraklardan biridir. Bilinen en eski anıtsal yapılardan Göbeklitepe'den Kommagene Krallığı'nın dağ zirvesindeki dev heykellerine, Mardin'in taş sokaklarından Gaziantep'in dünyaca ünlü mutfağına kadar GAP turu, birkaç gün içinde binlerce yıllık bir yolculuk sunar.
Bu rehberde GAP turu planlarken ihtiyacınız olan bilgileri topladık: turun kapsadığı şehirler, şehir şehir öne çıkan duraklar, bölgeye gitmek için doğru mevsim, tur süresi ve ulaşım seçenekleri ile yolculuğu kolaylaştıracak pratik ipuçları.
GAP turu nedir, hangi şehirleri kapsar?
GAP turu adını, Güneydoğu Anadolu Projesi'nin kısaltmasından alır ve bölgenin tarihî ve kültürel duraklarını bir arada gezmeyi amaçlar. Programlarda en sık yer alan şehirler Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin, Adıyaman ve Diyarbakır'dır. Bazı programlara Batman ve Hasankeyf de eklenir.
Katalogdaki GAP programları iki geceden dokuz geceye kadar uzanır. Kısa programlar genellikle Mardin gibi tek bir şehre odaklanırken, üç-dört gecelik turlar bölgenin başlıca şehirlerini kapsar. Uzun programlar ise GAP'ı Van, Nemrut Krater Gölü, Kapadokya ya da Adana gibi rotalarla birleştirir. Tüm seçenekleri GAP turları sayfasında inceleyebilirsiniz.
Şanlıurfa ve Göbeklitepe: Tarihin sıfır noktası
Göbeklitepe
Şanlıurfa'nın yakınındaki Göbeklitepe, yaklaşık on iki bin yıl öncesine tarihlenen ve bilinen en eski anıtsal yapılar arasında gösterilen bir ören yeridir. Daire biçiminde yerleştirilmiş T biçimli dikilitaşlar ve üzerlerindeki hayvan kabartmaları, tarım öncesi toplulukların inanç ve sanat dünyasına ışık tutar. Göbeklitepe, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır.
Alanda dikilitaşları koruyan bir çatı ve ziyaretçiler için yürüyüş platformları bulunur. Kazılar sürdüğü için bazı bölümler ziyarete kapalı olabilir. Bölgedeki diğer Neolitik dönem alanları da son yıllarda dikkat çekmektedir.
Göbeklitepe'yi ziyaret etmeden önce ya da sonra Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'ni gezmek, alanda gördüklerinizi anlamlandırmanıza yardımcı olur. Alanın ziyaretçi merkezinde yer alan tanıtım bölümleri de kazıların hikâyesini ve buluntuların önemini anlatır.
Balıklıgöl ve Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi
Şanlıurfa'nın kalbindeki Balıklıgöl, içindeki kutsal sayılan balıklar ve çevresindeki tarihî yapılarla şehrin en çok ziyaret edilen noktasıdır. Hz. İbrahim'in doğduğuna inanılan mağara da bu alanda yer alır. Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi, Göbeklitepe'den çıkarılan eserlerin yanı sıra bilinen en eski insan heykellerinden biri kabul edilen Balıklıgöl Heykeli'ni sergiler.
Harran ve Halfeti
Harran, konik kubbeli kerpiç evleri ve tarihî üniversite kalıntılarıyla tanınır. Halfeti ise Birecik Barajı'nın suları altında kalan eski yerleşimi ve Fırat üzerinde yapılan tekne turlarıyla bilinir. Tekne turunda Rumkale'yi uzaktan görmek ve bölgeye özgü siyah gülü tanımak mümkündür. Şanlıurfa'da akşamları düzenlenen sıra geceleri de yöre kültürünü tanımanın keyifli bir yoludur.
Şehir merkezindeki tarihî çarşılar ve Gümrük Hanı, bakır ve dokuma ürünlerinin satıldığı dükkânlarıyla alışveriş ve fotoğraf için ilgi çekicidir. Hanın avlusunda oturup mırra adı verilen yoğun kahveyi tatmak, Şanlıurfa'nın gündelik hayatına kısa bir bakış sunar.
Mardin ve çevresi: Taşın şiire dönüştüğü şehir
Mardin eski şehir
Mezopotamya ovasına bakan bir yamaca kurulan Mardin, sarımsı taş evleri, dar sokakları ve basamaklı yapısıyla fotoğraf tutkunlarının gözde şehirlerinden biridir. Zinciriye ve Kasımiye medreseleri, Mardin Ulu Camii ve şehrin hemen dışındaki Deyrulzafaran Manastırı başlıca duraklardır. Gün batımında ovaya bakan teraslardan manzarayı izlemek Mardin ziyaretinin en güzel anlarından biridir.
Mardin'in mimarisi, yüzyıllar boyunca bölgede hüküm süren farklı toplulukların izlerini taşır. Farklı inançlara ait ibadethanelerin aynı sokakta yan yana bulunması şehrin kültürel çeşitliliğini yansıtır. Bazı programlarda konaklama, restore edilmiş taş konaklarda yapılır; konaklama bilgisi her turun sayfasında yer alır. Şehrin ana caddesi dışındaki dar sokaklar basamaklı ve eğimli olduğu için yürürken dikkatli olun.
Midyat, Dara ve Hasankeyf
Midyat, taş konakları ve telkari adı verilen ince gümüş işçiliğiyle tanınır. Mardin'e yakın Dara Antik Kenti, kaya mezarları ve sarnıçlarıyla Roma dönemine ait etkileyici kalıntılar barındırır. Batman sınırlarındaki Hasankeyf'in tarihî yerleşiminin önemli bir kısmı Ilısu Barajı'nın suları altında kalmış, bazı tarihî yapılar yeni yerleşim alanına taşınmıştır. Programlarda Hasankeyf'in yer alıp almadığı ve nasıl gezildiği tura göre değişir.
Nemrut Dağı ve Adıyaman: Tanrıların dağı
Adıyaman'daki Nemrut Dağı, Kommagene Kralı I. Antiochos'a ait olduğu düşünülen tümülüs ve etrafındaki dev heykel başlarıyla bilinir. Zirvedeki bu anıt, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır. Rakımı iki bin metreyi aştığı için zirvede hava, yaz aylarında bile serin olabilir.
Tümülüsün doğu ve batı terasları, tanrıları ve kralı temsil eden dev heykellerle çevrilidir. Zamanla heykellerin başları gövdelerinden ayrılarak yere düşmüş; bugün ziyaretçiler bu dev başları terasların önünde yakından görebilir. Aslan ve kartal figürleri de anıtın dikkat çeken ayrıntıları arasındadır. Otopark alanından zirveye kısa ama eğimli bir yürüyüşle çıkıldığı için rahat ayakkabı giymeniz önerilir.
Nemrut'ta gün doğumu ya da gün batımını izlemek, pek çok gezginin yapılacaklar listesindedir. Programlarda Roma döneminden kalan Cendere Köprüsü, Arsameia ve Karakuş Tümülüsü gibi yakın duraklar da yer alabilir. Kış aylarında kar nedeniyle zirveye ulaşım kısıtlanabildiği için Nemrut'u görmek istiyorsanız ilkbahar sonu, yaz ve sonbahar başındaki programları tercih etmeniz önerilir.
Gaziantep ve Diyarbakır
Gaziantep: Lezzet ve mozaik şehri
Gaziantep, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'nda gastronomi alanında yer alan ve baklavası, Antep fıstığı ve kebap çeşitleriyle tanınan bir şehirdir. Zeugma Mozaik Müzesi, antik Zeugma kentinden çıkarılan mozaikleri ve ünlü Çingene Kızı mozaiğini sergiler. Gaziantep Kalesi ve bakırcılar çarşısı da şehir turlarının sık uğrak noktalarıdır. Pek çok GAP programı Gaziantep'te başlar ya da biter; bu nedenle şehirde geçirilen serbest zaman, bir baklava ustasının dükkânına uğramak ya da tarihî hanlarda kahve molası vermek için iyi bir fırsattır. Zeugma Mozaik Müzesi'ne ayrılan sürenin programa göre değiştiğini, geniş koleksiyonu rahatça görmek için en az bir-iki saat gerektiğini unutmayın.
Diyarbakır: Surların ve bahçelerin şehri
Diyarbakır, şehri çevreleyen tarihî surları ve Dicle Nehri kıyısındaki Hevsel Bahçeleri ile tanınır; bu kültürel peyzaj UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır. Diyarbakır Ulu Camii, Hasan Paşa Hanı ve Dicle üzerindeki On Gözlü Köprü şehrin öne çıkan yapılarıdır. Hasan Paşa Hanı'nda serpme kahvaltı yapmak, şehir turlarının sevilen molalarından biridir. Surların üzerinden ve On Gözlü Köprü'den Dicle vadisini izlemek, Diyarbakır'ın farklı bir yüzünü gösterir.
GAP turuna ne zaman gidilir, kaç gün gerekir?
Güneydoğu Anadolu'da yazlar oldukça sıcak geçer. Bu nedenle GAP turları için ilkbahar ve sonbahar sık tercih edilen dönemlerdir. İlkbaharda Mezopotamya ovası yeşile bürünür, sonbaharda ise hava serinlemeye başladığı için gün boyu gezmek kolaylaşır.
| Dönem | Hava | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Mart – mayıs | Ilıman | Yeşillenen ova ve rahat gezi havası |
| Haziran – ağustos | Çok sıcak | Gezileri sabah ve akşama yaymak gerekir; Nemrut zirvesi serin |
| Eylül – kasım | Ilık, serinleyen | Rahat gezi havası; kasım ara tatiline uygun |
| Aralık – şubat | Serin, zaman zaman soğuk | Şehir gezileri için sakin dönem; Nemrut'a ulaşım kısıtlanabilir |
Uçaklı mı, otobüslü mü?
Uçaklı GAP turları genellikle Gaziantep, Şanlıurfa ya da Diyarbakır gibi bir şehre uçuşla başlar ve bölge içinde otobüsle devam eder. Üç gecelik uçaklı programlar zamanı kısıtlı olanlar için pratik bir seçenektir. İstanbul'dan kalkan programlar için İstanbul çıkışlı uçaklı GAP turları, İzmir'den kalkanlar için İzmir çıkışlı uçaklı GAP turları sayfalarına göz atabilirsiniz.
Otobüslü programlar ise yol boyunca farklı şehirlere uğrama imkânı sunar ve genellikle daha uzun sürer. İzmir'den hareket eden seçenekler İzmir çıkışlı otobüslü GAP turları sayfasında yer alır. İlk kez gidecekler için bölgenin başlıca şehirlerini kapsayan üç-dört gecelik programlar dengeli bir başlangıçtır.
Katalogda İstanbul ve İzmir'in yanı sıra Ankara, Adana, Konya, Mersin ve Ege'deki bazı şehirlerden hareket eden programlar da bulunur. Size en yakın kalkış noktasından hareket eden bir program seçmek, yolculuğun başlangıcını kolaylaştırır. Otobüslü turlarda yolda geçen süre uzun olabileceği için günlük programı ve mola noktalarını önceden incelemenizi öneririz.
GAP turu için pratik ipuçları
- Kıyafet: Cami, türbe ve manastır ziyaretleri için omuzları ve dizleri kapatan kıyafetler tercih edin; kadın ziyaretçiler yanlarında bir eşarp bulundurabilir.
- Sıcağa karşı hazırlık: Özellikle yaz aylarında şapka, güneş kremi ve bol su gerekir.
- Nemrut için kalın giysi: Zirvede gün doğumu ve gün batımı saatleri serin geçer.
- Rahat ayakkabı: Mardin'in basamaklı sokakları ve ören yerleri yürüyüş gerektirir.
- Yöresel lezzetler: Gaziantep'te baklava ve beyran, Şanlıurfa'da çiğ köfte ve ciğer kebabı, Mardin'de kaburga dolması gibi lezzetleri deneyin.
- Alışveriş: Midyat telkarisi, Gaziantep'in bakır eşyaları ve Antep fıstığı bölgeden getirilebilecek hediyelik ürünler arasındadır.
- Fotoğraf nezaketi: İnsanların ve özel mekânların fotoğrafını çekmeden önce izin istemek, yerel halkla sıcak bir iletişim kurmanızı sağlar.
- Ören yerlerinde yürüyüş: Göbeklitepe, Dara ve Nemrut gibi alanlar açık ve gölgesiz olabildiği için yanınızda su bulundurun.
Dahil hizmetler, ziyaret edilen ören yerleri ve konaklama şehirleri programa göre değişir; bu bilgiler her turun sayfasında yazar. Kapora oranı ve iptal koşulları her turun sayfasında ve sözleşmesinde belirtilir. Benzer rotaları kültür turları sayfasında da bulabilirsiniz.
Sonuç
GAP turu; Göbeklitepe'nin binlerce yıllık dikilitaşlarından Nemrut'un dev heykellerine, Mardin'in taş sokaklarından Gaziantep'in sofralarına uzanan zengin bir kültür yolculuğudur. Rahat bir gezi için ilkbahar ve sonbahar dönemlerini değerlendirin, Nemrut'u görmek istiyorsanız programın mevsimine dikkat edin ve zamanınıza uygun uçaklı ya da otobüslü seçeneği belirleyin.
Sıkça sorulan sorular
GAP turu hangi şehirleri kapsar?
GAP turları genellikle Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin, Adıyaman ve Diyarbakır'ı kapsar. Bazı programlara Batman, Hasankeyf, Van veya Kapadokya da eklenir.
GAP turuna ne zaman gidilir?
Bölgede yazlar çok sıcak geçtiği için ilkbahar ve sonbahar sık tercih edilir. Nemrut zirvesine kış aylarında kar nedeniyle ulaşım kısıtlanabilir.
GAP turu kaç gün sürer?
Programlar iki geceden dokuz geceye kadar uzanır. İlk kez gidecekler için başlıca şehirleri kapsayan üç-dört gecelik turlar dengeli bir seçenektir.
Göbeklitepe neden önemli?
Göbeklitepe, yaklaşık on iki bin yıl öncesine tarihlenen ve bilinen en eski anıtsal yapılar arasında gösterilen bir ören yeridir. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alır.
GAP turuna Nemrut Dağı dahil mi?
Nemrut Dağı'nın programda yer alıp almadığı tura ve mevsime göre değişir. Rotadaki duraklar ve dahil hizmetler her turun sayfasında yazar.
GAP turunda kapora ve ödeme nasıl yapılır?
Kapora oranı ve iptal koşulları her turun sayfasında ve sözleşmesinde belirtilir. Ödemeleri firmanın resmî hesaplarına yapıp dekontu saklamanız önerilir.